Czym jest żywienie dojelitowe?

Żywienie dojelitowe (inaczej zwane żywieniem dojelitowym, żywieniem enteralnym, skrót- ŻD), to podawanie pacjentowi płynnych diety prosto do przewodu pokarmowego, w miejsce, gdzie może zostać wchłonięta.

Diety płynne są wytwarzane przemysłowo przez firmy, które specjalizują się w żywieniu klinicznym. Dlatego nazywa się je dietami przemysłowymi, w odróżnieniu od tzw. kuchennych, przygotowywanych jak standardowe posiłki i miksowane do postaci płynnej. Żywienie drogą przewodu pokarmowego w oparciu o naturalne produkty spożywcze jest najbardziej fizjologiczne i pożądane, jednakże w niektórych stanach chorobowych żywienie z zastosowaniem diety kuchennej jest niewskazane lub nawet niemożliwe.

Dieta przemysłowa zawiera składniki potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka: białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy, minerały i wodę. Składniki do ich wytwarzania pozyskiwane są z produktów naturalnych. Istnieje wiele rodzajów diet do żywienia dojelitowego, a każda z nich jest dostosowana do indywidualnych potrzeb chorego: dieta dla osób z cukrzycą, dieta wysokobiałkowa, dieta z wysoką zawartością błonnika, diety dla niemowląt i wiele innych. Podaje się je przez przetoki odżywcze lub sondy (zgłębniki). Istnieją też diety, które można spożywać doustnie. Mają one postać słodkiego napoju lub smak i konsystencję zupy. Niektóre z diet, tzw. doustne suplementy pokarmowe, są dostępne bez recepty w aptekach i poleca się je podczas rekonwalescencji lub podczas przygotowania do operacji. Diety doustne, bez recepty są niestety nierefundowane w Polsce, dlatego uzupełnianie nimi zwykłych codziennych posiłków jest dla wielu pacjentów zbyt drogie.

Żywienie dojelitowe w warunkach domowych, podawane przez przetokę odżywczą lub sondę dożołądkową/dojelitową, jest w Polsce refundowane od 2007 roku.

Opracowano na podstawie literatuy:
1. Pertkiewicz, M. (2006). Żywienie dojelitowe w warunkach domowych. Postępy żywienia klinicznego, 1/2006. (s. 5-13).
2. Szczygieł, B. (2008). Żywienie pozajelitowe i dojelitowe. W: J. Hasik, J. Gawęcki (red.), Żywienie człowieka zdrowego i chorego (s. 261-279). Warszawa: PWN. 

Żywienie dojelitowe podaje się następującymi drogami:

  1. przez zgłębnik (sondę), jeżli żywienie jest planowane na czas krótszy, niż 3 tygodnie:
    • nosowo-żołądkowy;
    • nosowo-jelitowy;
  2. przetoki odżywcze, zakładane chorym zakwalifikowanym do długotrwałego żywienia dojelitowego:
    • żołądkową, którą wykonuje się podczas operacji klasycznej lub laparoskopowo;
    • żołądkową, wykonaną metodą endoskopową, zwaną przezskórną endoskopową gastrostomią - PEG;
    • żołądkowo-jelitową, czyli gastrojejunostomią - PEGJ, zabieg polega na wprowadzeniu cewnika do żywienia dojelitowego przez żołądek do jelita metodą endospokopową;
    • enterostomię odżywczą, zwaną jejunostomią, czyli przetoką na jelicie cienkim. 

Opracowano na podstawie:
Podczaska-Słowińska, A., Kunecki, M. (2008). Dostęp do przewodu pokarmowego. Postępy żywienia klinicznego, 2/2008. (s. 9-11).