Żywienie dojelitowe w warunkach domowych

Pacjentowi zakwalifikowanemu do żywienia dojelitowego w warunkach domowych zakłada się jedną z wymienionych przetok odżywczych (Żywienie dojelitowe). Dieta, którą będzie przez nią otrzymywał pacjent jest dobrana ściśle do potrzeb jego organizmu, zarówno pod względem zapotrzebowania na energię, poszczególne składniki pokarmowe, jak i ze względu na objętość. Diety są podawane z gotowych opakowań, do których wystarczy podłączyć zestaw do przetoczeń lub mogą być one przelewane do tzw. bolusów, czyli worków ze specjalnym otworem umieszczonym na górze, przez który wlewa się odpowiednią jej ilość. Mieszaninę odżywczą chory przygotowuje sam w domu, po dokładnej nauce tej procedury w oddziale szpitalnym.

Zanim chory zostanie wypisany do domu, musi więc zostać przeszkolony w zakresie:

  • posługiwania się sprzętem do ŻD;
  • odpowiedniego przechowywania diet i sprzętu;
  • aseptycznego przygotowywania i podawania diety;
  • zasad podawania leków i ich zgodności z mieszaniną odżywczą;
  • ustawienia i kontroli szybkości wlewu mieszaniny odżywczej;
  • zasad opieki nad przetoką odżywczą/sondą;
  • zasad posługiwania się pompą infuzyjną do ŻD;
  • oceniania stanu pacjenta i nadzorowania skuteczności leczenia;
  • doustnego odżywiania się, jeżli jest ono możliwe i podawania tą drogą innych leków;
  • zasad higieny osobistej, szczególnie jamy ustnej;
  • wszelkich innych indywidualnych zaleceń związanych ze stanem zdrowia.

Zdarza się, że osoba chora nie jest w stanie samodzielnie sprostać wymienionym wyżej czynnościom. W takich sytuacjach przeszkolony zostaje opiekun, którym bywa zazwyczaj członek rodziny, a czasem pielęgniarka z ośrodka zdrowia z miejsca zamieszkania pacjenta. Chory nie zostanie wypisany do domu, dopóki nie istnieje pewność, że bezbłędnie opanował wszystkie procedury oraz, że wie, w jaki sposób zapobiegać, rozpoznawać i postępować w razie wystąpienia powikłań związanych z żywieniem dojelitowym. Jest on informowany o nich nie tylko ustnie, ale i pisemnie - zalecenia wypunktowane są w wypisie szpitalnym.

Obejmują one:

  • wykaz najważniejszych sytuacji, w których powinien niezwłcznie skontaktować się z kliniką żywienia, pod opieką której pozostaje. Należą do nich m.in.: wymioty, zacieki wokół przetoki odżywczej, nudności, zaparcia, wzdęcia, pęknięcie, zatkanie cewnika do żywienia dojelitowego, złe samopoczucie, pogorszenie stanu zdrowia, nagłe hospitalizacje w innym szpitalu;
  • zasady porozumiewania się z zespołem żywieniowym w razie kryzysu, co oznacza, iż chory otrzymuje komplet telefonów do lekarzy i pielęgniarek z zespołu.

Należy zaznaczyć, że pacjentów, którym założono jejunostomię odżywczą, obowiązują w jej obsłudze i podawaniu przez nią diet te same procedury, co osoby żywione pozajelitowo. Chodzi tu przede wszystkim o podobieństwo w obsłudze przetoki odżywczej i cewnika centralnego do żywienia pozajelitowego. Zakończone powodzeniem szkolenie i stabilny stan zdrowia pacjenta pozwalają na wypisanie go do domu. W celu monitorowania żywienia ustalane są wizyty kontrolne, które odbywają się przeciętnie raz na 3 miesiące. Żywienie dojelitowe jest przetaczane przeważnie podczas godzin nocnych lub popołudniowo-wieczornych. Dlatego niektórzy z pacjentów żywionych dojelitowo, tak samo jak żywieni pozajelitowo, prowadzą aktywny tryb życia. Wielu z nich pozostaje jednak trwale unieruchomiona w łóżku ze względu na bardzo ciężki przebieg choroby podstawowej np. udar mózgu.

Opracowano na podstawie:
1. Pertkiewicz, M. (2007). Żywienie dojelitowe w warunkach domowych. Postępy żywienia klinicznego, 1/2006, (s. 5-14).